ΚΕΡΑΣΙΑ - Prunus avium
Η καλλιέργεια της κερασιάς αποτελεί εδώ και χρόνια έναν από τους βασικούς πυλώνες της ελληνικής δενδροκομίας. Τα τελευταία χρόνια όμως άλλαξε η φυσιογνωμία της. Ενώ γινόταν σε όλο τον κόσμο παραδοσιακά σε ορεινές ή ημι-ορεινές περιοχές, τις τελευταίες δεκαετίες επιτεύχθηκε η καλλιέργειά της και στα πεδινά. Αυτό συνέβη κυρίως χάρη στη χρήση νέων χαμηλότερων υποκειμένων, στα νέα συστήματα διαμόρφωσης και την εντατικοποίηση της φυτοπροστασίας και της θρέψης. Είναι γεγονός ότι η καλλιέργειά της, είναι πλέον πολύ γενναιόδωρη προς τον Έλληνα δενδροκαλλιεργητή αφού του δίνει τη δυνατότητα να την πραγματοποιήσει σε μεγάλο εύρος εδαφο-κλιματικών συνθηκών. Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο φυτεύτηκαν και τόσο πολλά κτήματα με κερασιές στη χώρα μας, ενώ οι προβλέψεις επιμένουν ότι δε φαίνεται να κινδυνεύει η διάθεση της παραγωγής από υπερπροσφορά και κορεσμό.
  • ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΕΡΑΣΙΑΣ
    • Μονόκλωνο Πυκνό-υπέρπυκνο σύστημα με υποστύλωση στο οποίο έχουμε ένα κεντρικό άξονα κοντά στον οποίο με κατάλληλους χειρισμούς (θερινά κλαδέματα εκτός των χειμερινών) παίρνουμε την παραγωγή. Εντατικό σύστημα με μεγαλύτερο κόστος εγκατάστασης αλλά και καλύτερες Αποδόσεις (π. 2-2,5 τόνους ανά στρέμμα σε πυκνή φύτευση και έως 2,5-3 τόνους σε υπέρπυκνη). Χρησιμοποιούνται νανικά υποκείμενα μόνον. Αποστάσεις φύτευσης: περ. 0,5μ. - 1,5μ x 4μ.
    • Ελεύθερο κύπελλο Διαμορφώνουμε ένα κύπελλο με 3ή5 βραχίονες. Χρησιμοποιούνται ημινάνα υποκείμενα. Απόπειρες στη χώρα μας με νάνα υποκείμενα απέτυχαν σε αυτή τη διαμόρφωση. Αλλού (Ισπανία) χρησιμοποιούνται για χαμηλό κύπελλο. Αποστάσεις φύτευσης: περ. 5μ. x 5μ. και 6μ. x 6μ. για τις πιο λαίμαργες και πλαγιόκλαδες ποικιλίες.
  • ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΚΕΡΑΣΙΑΣ
    • Άγριο σπορόφυτη κερασιά​ Δίνει δένδρα ζωηρά, με καλή συμπεριφορά σε όλα σχεδόν τα εδάφη και ανθεκτικότητα σε αντίξοες συνθήκες. Αργεί να μπει σε παραγωγή και έχει πολυέξοδη συγκομιδή. Δεν αποτελεί επιλογή για ένα σύγχρονο οπωρώνα. Κατά κανόνα έχει απόλυτη συμφωνία υποκειμένου – εμβολίου.
    • Μαξμα 60 - Maxma 60 Επιλογή της σειράς MaxMa (Prunus mahaleb × Prunus avium). Δίνει δένδρα ζωηρότητας 90-95% σε σχέση με το σπορόφυτο. Αναπτύσσει εντελώς πασαλώδη ρίζα που το κάνει κατάλληλο για ξηρικά, μη-ποτιστικά χωράφια (ορεινές περιοχές χωρίς δυνατότητα άρδευσης). Είναι κατάλληλο για βαριά εδάφη. Καλή συγγένεια με τις καλλιεργούμενες ποικιλίες.
    • Μαξμα 14 - Maxma 14 Επιλογή της σειράς MaxMa (Prunus mahaleb × Prunus avium). Δίνει δένδρα ζωηρότητας 60-70% σε σχέση με το σπορόφυτο. Αναπτύσσει πασαλώδη ρίζα και δε συνίσταται σε βαριά εδάφη. Έχει δοκιμαστεί στη χώρα μας με πολύ καλά αποτελέσματα σε μέσης πυκνότητας φυτεύσεις. Δοκιμάστηκε επίσης και σε πυκνές φυτεύσεις τα τελευταία χρόνια (4*2). Άποψη μας ότι δεν ενδείκνυται και θα δυσκολευτούν ή θα αποτύχουν να το διαμορφώσουν οι καλλιεργητές. Καλή συγγένεια με τις καλλιεργούμενες ποικιλίες.
    • Καμπ 6 - CAB 6P Επιλογή του Πανεπιστημίου της Μπολόνιας του είδους P. cerasus. Είναι πολύ καλή επιλογή για επαναφυτεύσεις. Δίνει δένδρα ζωηρότητας 60-65% σε σχέση με το σπορόφυτο. Είναι επιπολαιόριζο και για αυτό είναι κατάλληλο για βαριά εδάφη. Βγάζει παραφυάδες όταν καλλιεργείται. Μπαίνει νωρίς σε παραγωγή (τα πρώτα δείγματα από τον τρίτο χρόνο) και πρωιμίζει λίγο την παραγωγή (κατά 3 περίπου μέρες). Αντέχει σε εδάφη με ενεργό ασβέστιο μέχρι 9%. Καλή συγγένεια με τις καλλιεργούμενες ποικιλίες. Έχει δοκιμαστεί στη χώρα μας με πολύ καλά αποτελέσματα σε μέσης πυκνότητας φυτεύσεις (5-6*5-6m).
    • Σειρά PhL (A και C) Υποκείμενα τσέχικης προέλευσης που δίνουν δένδρα ζωηρότητας ανάμεσα στο CAB 6P και το Giesela 6 (το PhL-C) ή παρόμοια με το Giesela 6 (το PhL-A). Δεν έχουν δοκιμαστεί στη χώρα μας (τα όποια κτήματα είναι νεαρά για να μπορούμε να βγάλουμε ασφαλή συμπεράσματα). Το ενδιαφέρον με αυτά τα δύο υποκείμενα είναι ότι οφείλουν το νανισμό τους σε γενετικό αίτιο και όχι σε ασθενικό ριζικό σύστημα όπως τα Gisela 5 και 6. Αναπτύσσουν πολύ θυσανωτό ριζικό σύστημα και γι' αυτό θα πρέπει να αποφεύγεται η φύτευσή τους σε βαριά εδάφη που κρατούν υγρασία.
    • Γκιζέλα 6 - Gisela 6 Γερμανικό υποκείμενο του Πανεπιστημίου Justus Leibig University του Giessen από διασταύρωση P. canescens x P. cerasus. Δίνει δένδρα ζωηρότητας 50-55% σε σχέση με το σπορόφυτο, κάτι που οφείλεται στο ασθενικό ριζικό του σύστημα. Συνίσταται η φύτευσή του με υποστύλωση ειδάλλως η φυτεία είναι ευάλωτη σε ανέμους. Η άρδευση θα πρέπει να είναι εξασφαλισμένη και τακτική. Μπαίνει σε παραγωγή από τον 2ο-3ο χρόνο. Έχουν διάρκεια ζωής μικρή, π. 15 χρόνια. Κατάλληλο για συστήματα πυκνής (4*2m) και υπέρ-πυκνής φύτευσης (3,8*1m).
    • Γκιζέλα 5 - Gisela 5 Χαμηλότερο από το G6 (π 45-55% σε σχέση με το σπορόφυτο. Κατάλληλο για συστήματα υπέρ-πυκνής φύτευσης (3,8*1-0,5m). Με επιφύλαξη και προσοχή όταν θέλουμε να φυτέψουμε αυτογόνιμες ποικιλίες στο G5.
  • ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΚΕΡΑΣΙΑΣ
    • Μπουρλά - Bigareaut Burlat​ Ο βασιλιάς στο πρώιμο κεράσι τις τελευταίες δεκαετίες. Παλιά γαλλική ποικιλία πρώιμης ωρίμανσης, με μέγεθος καρπού και οργανοληπτικά χαρακτηριστικά που ακόμα αντέχουν στο χρόνο. Η εποχή ωρίμανσής της χρησιμοποιείται ως αναφορά για τις άλλες ποικιλίες (10 - 25 Μαϊου). Καρπός με μέτρια αντοχή στο μαλάκωμα και σχετικά ευαίσθητος στο σχίσιμο. Αν επικρατήσουν υψηλές θερμοκρασίες κατά τη διαφοροποίηση των οφθαλμών, τότε στο φορτίο της επόμενης χρονιάς έχουμε καρπό ‘νυχάκι’. Στις νέες φυτεύσεις χρησιμοποιείται μόνο ως επικονιαστής και όχι για τα χαρακτηριστικά που έχει ως ποικιλία.
    • Τσολακέικα Ποικιλία από τα ορεινά του νομού Πέλλας. Ωριμάζει 8 ημέρες μετά την Μπουρλά. Λαίμαργη ποικιλία, ιδιαίτερα πλαγιόκλαδη που μπαίνει νωρίς σε παραγωγή. Χρειάζεται αυστηρό κλάδεμα. Εξαιρετικής ποιότητας καρπός σε γεύση, μέγεθος, ανθεκτικότητα τις μεταφορές και παραγωγικότητα. Από τις αγαπημένες επιλογές παραγωγών και εμπόρων.
    • Τζάιαντ Ρεντ - Giant Red Πολύ ενδιαφέρουσα ποικιλία, σχετικά νέα στη χώρα μας, αμερικανικής προέλευσης, με καλή και σταθερή παραγωγικότητα. Ωριμάζει 10 μέρες μετά την Μπουρλά. Ο καρπός είναι εξαιρετικά μεγάλος (μέχρι 36-38 mm οι αναφορές από την ιταλική εμπειρία!). Παραγωγοί και έμποροι που την έχουν δει έχουν μείνει εντυπωσιασμένοι από το μέγεθος. Έχει σχήμα σφαιρικό, κόκκινο λαμπερό χρώμα, με χαρακτηριστικές ‘πιτσιλιές’ λίγο πριν ολοκληρώσει το χρωματισμό του, μέτρια-καλή γεύση και καλή συνοχή σάρκας. Έχει μέτρια-καλή ανθεκτικότητα στη μονίλια. Δεν είναι αυτογόνιμη, προτείνεται με Μπουρλά και Τσολακέικο. Υπάρχουν αναφορές από την ευρωπαϊκή εμπειρία, που τη θέλουν ευαίσθητη στο σχίσιμο κάτι που μάλλον θα πρέπει να το περιμένουμε λόγω του εξαιρετικά μεγάλου μεγέθους της. Άποψή μας να χρησιμοποιείται σε οπωρώνες υπό κάλυψη. Προσοχή στην επιλογή του κατάλληλου κλώνου. Ο κύριος όγκος των φυτών που φυτεύτηκαν στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια ήταν (στο βαθμό που μπορούμε να γνωρίζουμε) φυτά εισαγωγής του κλώνου που είναι γνωστός ως φορέας του ιού PDV (Prunus Dwarf Virus, Ιός Νανισμού της Δαμασκηνιάς). Πατενταρισμένη ποικιλία, της οποίας η διάθεση υπόκειται σε έλεγχο από τον διακινητή.
    • Τζόρτζια - Giorgia Καλή αν και παρεξηγημένη ποικιλία, ιταλικής προέλευσης, με υψηλή και σταθερή παραγωγικότητα. Ωριμάζει 10 μέρες μετά την Μπουρλά. Καρπός καρδιόσχημος, με βαθύ κόκκινο χρώμα, μέσο-μεγάλο μέγεθος, μέτρια-καλή αντοχή στο σχίσιμο, καλή γεύση και συνοχή σάρκας και μικρό-μέσο ποδίσκο. Έχει μέτρια-καλή ανθεκτικότητα στη μονίλια. Δεν είναι αυτογόνιμη αλλά σταυρογονιμοποιείται εύκολα με Φεροβία, Μπουρλά. Θέλει προσοχή, να μην την φορτώνουμε υπερβολικά και απαιτείται αυστηρό κλάδευμα με δημιουργία χαμηλών οδηγών. Σε περιοχές με έντονους καύσωνες το δένδρο ρίχνει τα φύλλα του.
    • Κρισταλίνα - Cristalina Sumnue Καναδέζικη ποικιλία, διασταύρωση Star x Van, με καλή παραγωγικότητα. Ωριμάζει 18 μέρες μετά την Μπουρλά. Καρπός καρδιόσχημος, με βαθύ κόκκινο χρώμα, καλό μέγεθος, μέτρια αντοχή στο σχίσιμο, πολύ καλή γεύση και καλή συνοχή σάρκας. Έχει καλή ανθεκτικότητα στη μονίλια. Δεν είναι πλήρως αυτογόνιμη, να σταυρογονιμοποιείται με Τσολακέικο και Μπουρλά. Έχει το χαρακτηριστικό (περισσότερο ίσως από κάθε άλλη ποικιλία) ότι -ενώ έχει ωριμάσει- μπορεί να αντέξει κάποιες μέρες επάνω στο δένδρο ‘περιμένοντας’ τον παραγωγό. Πατενταρισμένη ποικιλία, της οποίας η διάθεση υπόκειται σε έλεγχο από τον διακινητή IPS Sarl.
    • Γερμανικό πρώιμο - Germesdorfi 3 Ουγγρικής καταγωγής ποικιλία, με σταθερή παραγωγή που ωριμάζει 27 μέρες μετά την Μπουρλά. Ο καρπός είναι πολύ καλής ποιότητας, με λαμπερό, σκούρο κόκκινο χρώμα, μακρύ ποδίσκο που κάνει τη συγκομιδή εύκολη και με καλή συνοχή. Έχει το πλεονέκτημα ότι όταν ωριμάσει μπορεί και να μη μαζευτεί αμέσως ο καρπός, αλλά να περιμένει ο παραγωγός την κατάλληλη γι’ αυτόν στιγμή, κατά κάποιες μέρες. Σταθερά υψηλή παραγωγικότητα. Ανθεκτικό στο βακτήριο. Καλή συνολικά ποικιλία.
    • Φεροβία - Ferrovia Ιταλική ποικιλία (ίσως και τουρκική), άγνωστης γενετικής προέλευσης, με καλή και σταθερή παραγωγικότητα. Ωριμάζει 28 μέρες μετά την Μπουρλά. Καρπός καρδιόσχημος, με κόκκινο λαμπερό χρώμα, πολύ καλό μέγεθος, καλή αντοχή στο σχίσιμο, πολύ καλή-ευχάριστη γεύση και συνοχή σάρκας και μεγάλο μίσχο που κάνει εύκολη τη συγκομιδή. Έχει καλή ανθεκτικότητα στη μονίλια. Δεν είναι αυτογόνιμη, επικονιάζεται με Κόρντια και Ρεγκίνα. Έχει το χαρακτηριστικό ότι -ενώ έχει ωριμάσει- μπορεί να αντέξει κάποιες μέρες επάνω στο δένδρο ‘περιμένοντας’ τον παραγωγό.
    • Κόρντια - Kordia (Attika) Ποικιλία τσέχικης καταγωγής. Ωριμάζει 28 μέρες μετά την Μπουρλά, έχει καρπό καρδιόσχημο, σκούρου κόκκινου χρώματος, καλού μεγέθους, πολύ σκληρό, με μακρύ ποδίσκο που διευκολύνει τη συγκομιδή, με καλή αντοχή στο σκάσιμο και καλή γεύση. Πολύ πλαγιόκλαδη συμπεριφορά ως δένδρο που θέλει αυστηρό κλάδευμα για να καρπίσει σωστά. Φυτεύτηκε με πολύ καλή επιτυχία σε υποδειγματικά κτήματα στη χώρα μας, μαζί με Φερροβία και Ρεγκίνα.
    • Ρεγγίνα - Regina Γερμανική ποικιλία, με καλή και σταθερή παραγωγικότητα. Ωριμάζει 30 μέρες μετά την Μπουρλά. Καρπός με πεπλατυσμένο σχήμα, σκούρο κόκκινο χρώμα, καλό μέγεθος και μακρύ ποδίσκο που κάνει εύκολη τη συγκομιδή, καλή αντοχή στο σχίσιμο, καλή γεύση και πολύ καλή συνοχή σάρκας. Έχει καλή ανθεκτικότητα στη μονίλια. Είναι οψιμανθής ποικιλία. Χρειάζεται αυστηρό κλάδευμα. Δεν είναι αυτογόνιμη. Σε κτήματα όπου φυτεύτηκε με Φεροβία και Κόρντια είχε εξαιρετική επιτυχία.
    • Λαπέν - Lapins Ιταλική ποικιλία, διασταύρωση Van x Stella, με πολύ καλή παραγωγικότητα. Ωριμάζει 30 μέρες μετά την Μπουρλά. Καρπός με πεπλατυσμένο σχήμα, έντονο κόκκινο χρώμα, πολύ καλό μέγεθος, μέτρια-καλή αντοχή στο σχίσιμο, καλή γεύση και συνοχή σάρκας. Έχει πολύ καλή ανθεκτικότητα στη μονίλια. Είναι αυτογόνιμη, αλλά η παρουσία άλλων ποικιλιών που συνανθίζουν όχι μόνο βοηθά τη γονιμοποίηση αλλά και συντελεί στην παραγωγή καρπών με μεγαλύτερο ειδικό βάρος (δηλαδή καρπός ίδιου μεγέθους είναι πιο βαρύς). Χρειάζεται αυστηρά κλαδέματα για να καρπίσει σωστά. Έχει το χαρακτηριστικό ότι -ενώ έχει ωριμάσει- μπορεί να αντέξει κάποιες μέρες επάνω στο δένδρο ‘περιμένοντας’ τον παραγωγό. Καλή ποικιλία με φανατικούς υποστηρικτές.